Nhâm Cán Đình

Nhâm Cán Đình: Bậc Thầy Khắc Họa Trên Gốm Tử Sa Nghi Hưng

Nói đến nghệ thuật gốm Tử Sa Nghi Hưng, không thể không nhắc tới những bậc thầy đã dành cả đời tâm huyết. Trong số đó, Nhâm Cán Đình (1888 – 1969) được tôn vinh là một trong Thất Lão Nghệ Nhân, nhóm bảy nghệ nhân lão làng được chính thức công nhận năm 1956, đặt nền tảng cho sự phục hưng của gốm Tử Sa thế kỷ 20.

Từ Cậu Bé Thần Đồng Đến Bậc Thầy Khắc Gốm

Sinh tháng 8 năm 1888 tại Nghi Hưng, Giang Tô, trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật, Nhâm Cán Đình (còn gọi là Cán Đình) sớm bộc lộ tài năng. Dù chỉ được học chữ khoảng ba năm, cậu bé Cán Đình nổi tiếng với sự chăm chỉ đặc biệt, thường dùng cành cây tập viết chữ dưới đất, khiến dân làng ngỡ ngàng và gọi là thần đồng. Gia đình ông có anh cả Cán Khôn giỏi khắc giấy, em trai Cán Nho là họa sĩ vẽ chim hoa, người. Tiếc thay, người anh thứ hai lại mất sớm.

Năm 15 tuổi (khoảng 1903), ông chính thức bước vào con đường nghệ thuật, theo học danh họa Lư Lan Phương, một bậc thầy khắc thư nổi tiếng ở Nghi Hưng để học nghề khắc gốm Tử Sa. Sau khi thành nghề, ông chủ yếu làm việc khắc vẽ trên đồ gốm cho cửa hiệu Ngô Đức Thịnh ở thành phố Nghi Hưng. Thời kỳ chiến tranh chống Nhật gian khó, nghề gốm đình trệ, nhưng khi hòa bình lập lại, ông tiếp tục cống hiến tài năng tại Thuận Hưng Đào Khí Xưởng.

Sự Nghiệp Rực Rỡ Và Những Dấu Mốc Quan Trọng

Sự đóng góp của Nhâm Cán Đình cho gốm Tử Sa được chính thức ghi nhận sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập:

• Năm 1955: Khi các nghệ nhân tập hợp lại, ông tham gia thành lập Hợp tác xã Sản xuất Nghiệp Đào Thục Sơn và giữ chức vụ Quản lý Giám sát.
• Năm 1956: Tỉnh Giang Tô bổ nhiệm ông làm Hướng dẫn viên Kỹ thuật và ông trúng cử làm Ủy viên Hội nghị Hiệp thương Chính trị tỉnh Giang Tô.
• Năm 1957: Đây là năm đánh dấu sự ghi nhận cấp quốc gia. Ông vinh dự tham dự Đại hội Đại biểu Nghệ nhân Mỹ nghệ Toàn quốc tại Bắc Kinh, ngồi chung chiếu với Chủ tịch Ủy ban Cách mạng Quốc gia Chu Đức Cùng đi có hai đại danh họa Chu Khả Tâm và Cố Cảnh Chu.
• Năm 1959: Ông tiếp tục được vinh danh khi ra Bắc Kinh dự lễ kỷ niệm 10 năm Quốc khánh và tham dự Đại hội Anh hùng Lao động Toàn quốc. Tại đây, ông được các nhà lãnh đạo trung ương thân mật tiếp kiến, một sự ghi nhận đặc biệt dành cho tài năng và cống hiến của ông.

Phong Cách Nghệ Thuật Độc Đáo: Sự Hòa Quyện Giữa Thư, Họa, Thi, Khắc

Nhâm Cán Đình được tôn vinh là Đại danh gia khắc gốm Tử Sa đương đại nhờ phong cách nghệ thuật độc đáo và sâu sắc:

• Kế thừa & Sáng tạo: Ông tiếp thu tinh hoa từ các bậc thầy thư họa và khắc gốm cuối đời Thanh ở Nghi Hưng như Trần Mậu Sinh, Trần Nghiên Khanh, Thẩm Thụy Điền, Lư Lan Phương (thầy của ông), Hàn Thái, Thiệu Vân Nho. Trên nền tảng đó, ông phát triển phong cách riêng.
• Đề tài đa dạng: Tác phẩm của ông phủ rộng từ sơn thủy, hoa điểu, nhân vật đến các đồ án cổ vật, trong đó nổi bật nhất là tứ quý Mai – Lan – Trúc – Cúc.
• Tài năng đa diện: Ông là bậc thầy của nhiều thể chữ: Khải, Thảo, Lệ, Triện, chữ Kim văn trên chuông đỉnh, thậm chí cả Giáp cốt văn (chữ khắc trên mai rùa, xương thú).
• Kỹ thuật khắc tinh xảo: Ông sử dụng đao pháp biến hóa khôn lường, biến nét khắc thành thư pháp sống động, giàu nhịp điệu và vẻ đẹp thẩm mỹ. Ông kết hợp nhuần nhuyễn thư pháp, thi từ và họa ý trên thân gốm Tử Sa, tạo nên sự hài hòa trang nhã, cô đọng mà sâu sắc.
• Tuyệt kỹ hiếm có: Điều khiến người đời kinh ngạc là ông có thể dùng cả tay trái hoặc tay phải để đề thơ, vẽ hoa điểu, sơn thủy hay đồ án lên bình gốm, với độ chính xác và đối xứng như nhau.

Người Thầy Tâm Huyết Và Di Sản Bất Hủ

Nhâm Cán Đình không chỉ là một nghệ nhân xuất chúng mà còn là một người thầy mẫu mực, có ảnh hưởng to lớn đến nền mỹ thuật đương đại. Ông kết giao rộng rãi với nhiều họa sĩ nổi tiếng. Với học trò, ông vừa là người thầy nghiêm khắc, vừa như người cha tận tình chỉ bảo. Phương pháp dạy học của ông rất đặc biệt: căn cứ vào sở trường của từng học trò, ông tự tay vẽ tranh, viết chữ làm mẫu để họ luyện tập. Ngay cả khi gần 80 tuổi, ông vẫn miệt mài tập viết, tập vẽ hàng ngày. Khi sức khỏe không cho phép cầm bút lông nữa, ông vẫn kiên trì vẽ bằng bút máy.

Những học trò kế thừa tài năng của ông đều trở thành những danh gia khắc gốm lừng lẫy, góp phần duy trì và phát triển dòng chảy nghệ thuật Tử Sa, bao gồm: Từ Tú Đường, Phùng Hi Nha, Đàm Tuyền Hải, Mao Cường Quốc, Bào Chí Cường, Vương Phẩm Vinh, Thẩm Hán Sinh, Hàm Trọng Anh, Bào Trọng Mai.

Nhâm Cán Đình qua đời vào tháng 12 năm 1969, để lại một di sản nghệ thuật đồ sộ với vô số bản thảo thư họa và những tác phẩm gốm Tử Sa khắc họa tinh tế. Ông không chỉ là một trong Thất Lão Nghệ Nhân, biểu tượng của sự phục hưng gốm Tử Sa, mà còn là cây cầu nối giữa truyền thống và hiện đại. Tinh thần lao động nghệ thuật không ngừng nghỉ, sự cống hiến hết mình cho cái đẹp và tấm lòng tận tâm truyền thụ cho thế hệ sau của ông mãi mãi là tấm gương sáng, khắc sâu trong lòng những người yêu mến và trân trọng nghệ thuật gốm Tử Sa Nghi Hưng. Những nét khắc tài hoa của ông trên từng chiếc bình, chiếc ấm vẫn tiếp tục kể câu chuyện về một bậc thầy vĩ đại của dòng gốm trứ danh này.

Tác Phẩm Của Nhâm Cán Đình