Chân Dung Chu Khả Tâm
Chân Dung Chu Khả Tâm

Nội dung bài viết | Trần Ký Trà

Nghệ Nhân Chu Khả Tâm – Hoa Khí Nhất Đại Tông Sư Và Tấm Lòng Khiêm Cung Gửi Vào Đất Gốm

Trong lịch sử Tử Sa Nghi Hưng, có những cái tên không chỉ là danh xưng của một nghệ nhân, mà còn đại diện cho một triết lý sống, một tấm lòng thanh cao gửi vào đất nặn. Cố nghệ nhân Chu Khả Tâm là một trong số đó. Cái tên “Khả Tâm” nghĩa là kẻ có tấm lòng khiêm tốn, đáng để làm thầy, đã theo ông suốt hơn bảy mươi năm gắn bó với đất nặn, với lửa lò, với những đóa hoa nở trên thân ấm.

Là một trong “Tử Sa Thất Lão”, bảy vị lão thành có công gầy dựng lại nền gốm sứ Nghi Hưng đương đại, ông được giới trà nhân tôn kính gọi bằng danh xưng “Hoa Khí Nhất Đại Tông Sư”. Chu Khả Tâm đã để lại cho hậu thế không chỉ những tác phẩm bất hủ mà còn một bài học sâu sắc về sự khiêm cung, tình yêu nghề và cái đẹp thuần khiết của thiên nhiên. Hôm nay, chúng ta hãy cùng nhau ngược dòng thời gian, tìm về hành trình của một con người đã sống trọn đời với đất gốm Nghi Hưng.

Từ Mảnh Vỡ Ngư Hóa Long Đến Đỉnh Cao Chicago – Hành Trình Sống Trọn Với Đất Của Chu Khả Tâm

Chu Khả Tâm sinh tháng 10 năm 1904 tại Xuyên Sơn, Đinh Thục Trấn, Nghi Hưng, tỉnh Giang Tô. Ông xuất thân trong một gia đình thợ thủ công nghèo, cha ông làm nghề đan chiếu, hoàn toàn không có truyền thống làm gốm sứ. Nhưng cái duyên của Chu Khả Tâm với đất Tử Sa lại bắt nguồn từ một câu chuyện đầy định mệnh liên quan đến một chiếc ấm cổ.

Tác phẩm Ngư Hóa Long của Chu Khả Tâm, ấm gốm Tử Sa dáng truyền thống với đầu rồng và lưỡi rồng di động linh hoạt trên nắp.
Tác phẩm “Ngư Hóa Long” truyền thống với cấu trúc đầu rồng di động linh hoạt của Chu Khả Tâm.

Tuổi thơ bên chiếc ấm của Hoàng Ngọc Lân và khát vọng “Hồ gia diệu thủ” của cậu bé họ Chu

Cha của Chu Khả Tâm là ông Chu Bá Vinh, lúc bấy giờ thường dùng một chiếc ấm Ngư Hóa Long do bậc thầy Hoàng Ngọc Lân chế tác để uống trà. Cậu bé Chu Khả Tâm ngày ấy vô cùng yêu thích chiếc ấm này, thường nghịch ngợm đẩy con rồng trên nắp ra vào, lắc lư chiếc lưỡi của nó một cách thích thú.

Năm ông khoảng mười một tuổi, người cha vô tình làm vỡ chiếc ấm quý. Chu Khả Tâm đau lòng khóc lớn rồi đổ bệnh suốt một trận dài. Người cha thấy con trai yêu thích Tử Sa đến vậy, bèn quyết định hướng cho ông đi học nghề nặn ấm. Lúc đó Hoàng Ngọc Lân đã qua đời, Chu Bá Vinh đưa con đến nhà họ Hoàng thăm viếng. Trên tường phòng khách nhà họ Hoàng có treo một tấm biển lớn với bốn chữ “Hồ gia diệu thủ”, nghĩa là bàn tay khéo léo của nhà làm ấm. Bốn chữ ấy, cùng với ký ức về chiếc ấm “Ngư Hóa Long Hồ”, đã ăn sâu vào tâm khảm Chu Khả Tâm, trở thành ngọn hải đăng dẫn đường cho ông suốt cả cuộc đời nghệ thuật.

Hành trình bái sư Uông Thăng Nghĩa và bước ngoặt đứng trên bục giảng ở tuổi 27

Năm 1919, ở tuổi 15, Chu Khả Tâm chính thức bái danh sư Uông Thăng Nghĩa làm thầy học nghệ thuật Tử Sa. Cùng học với ông thời bấy giờ còn có Ngô Vân Căn và Uông Bảo Căn, những người sau này cũng trở thành danh sư trụ cột trong giới Tử Sa Nghi Hưng. Chu Khả Tâm học hành chăm chỉ, cầu tiến không ngừng, ngày đêm miệt mài bên bàn xoay và các dụng cụ tre gỗ.

Đến năm 20 tuổi, tay nghề của ông đã được công nhận vượt qua thầy mình, hiện thực hóa câu nói cổ của người Trung Hoa về sự nỗ lực vượt bậc của thế hệ sau. Năm 1927, sau khi mãn khóa học, Ngô Vân Căn giới thiệu Chu Khả Tâm vào Trường Trung cấp Nghiệp vụ Gốm sứ Tỉnh lập Giang Tô làm công nhân kỹ thuật lò nung. Nhờ tài năng xuất chúng và tư duy nhạy bén, chỉ bốn năm sau, tức năm 1931, ông được thăng làm giáo viên chuyên khoa và kiêm kỹ sư xưởng thực nghiệm. Ở tuổi 27, ông đã đứng trên bục giảng để truyền dạy kỹ nghệ làm ấm, một điều vô cùng hiếm thấy trong giới thủ công truyền thống vốn trọng thâm niên.

Vân Long Đỉnh vang danh viễn xứ và sứ mệnh trụ cột nền Tử Sa hiện đại của Chu Khả Tâm

Năm 1932, Triển lãm Thế giới Chicago tại Mỹ diễn ra, đây là một sự kiện quốc tế quy mô lớn chỉ tổ chức một lần trong một thế kỷ. Chu Khả Tâm đã gửi tham dự một tác phẩm đỉnh bằng Tử Sa có tên “Vân Long Đỉnh”. Tác phẩm cao 84 cm, thân đỉnh khắc họa hình tượng thần long ẩn hiện trên mây với những đường vân mây cuộn tròn, thế rồng uốn lượn mạnh mẽ đạt đến cảnh giới xuất thần nhập hóa. Kiệt tác này đã xuất sắc đoạt Giải thưởng Đặc cấp, mang lại vinh dự lớn lao cho Tử Sa Nghi Hưng nói riêng và nghệ thuật gốm sứ Trung Hoa nói chung. Chu Khả Tâm trở thành người đầu tiên trong nhóm Tử Sa Thất Lão đoạt giải thưởng tầm cỡ quốc tế.

Cũng trong năm đó, ông sáng tác thêm tác phẩm “Trúc Tiết Đỉnh”. Tác phẩm này sau đó được trưng bày tại Bồng Lai thị trường ở Thượng Hải, và bà Tống Khánh Linh đã mua lại với giá 500 bảng Anh, một số tiền khổng lồ vào thời điểm đó. Hiện tác phẩm vẫn được lưu giữ trang trọng tại Cựu cư Tống Khánh Linh ở Thượng Hải.

Sau khi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập, Chu Khả Tâm bước vào một giai đoạn mới rực rỡ trong sự nghiệp. Năm 1954, ông tham gia thành lập Hợp tác xã Gốm sứ Thục Sơn, tiền thân của Nhà máy Tử Sa Nghi Hưng sau này. Đến năm 1956, Chu Khả Tâm được Chính phủ tỉnh Giang Tô bổ nhiệm làm một trong bảy Cố vấn Kỹ thuật tạo hình Tử Sa. Cùng với Nhiệm Cẩn Đình, Bùi Thạch Dân, Ngô Vân Căn, Vương Dần Xuân, Cố Cảnh Chu và Tưởng Dung, ông được phong danh hiệu Nghệ nhân lão thành. Từ đây, danh xưng huyền thoại “Tử Sa Thất Lão” chính thức ra đời, đánh dấu thời kỳ hoàng kim của nghệ thuật làm ấm thủ công đương đại.

Tác phẩm Vân Long của Chu Khả Tâm, ấm gốm Tử Sa phỏng theo hình tượng long vân trong Kinh Dịch, sáng tác năm 1951.
Tác phẩm “Vân Long” phỏng theo hình tượng long vân, với thiết kế nắp ép và quai bay độc đáo.

Hồn Thần Của Hoa Lá Cỏ Cây – Tư Duy Mỹ Thuật Văn Nhân Trong Kỹ Nghệ Chu Khả Tâm

Nếu bậc thầy Cố Cảnh Chu được ca tụng là biểu tượng của dòng ấm Quang Tố Khí giản khiết, nghiêm cẩn, thì Chu Khả Tâm lại chọn cho mình một lối đi riêng để trở thành ngọn núi cao của dòng Hoa Khí. Hoa Khí, hay còn gọi là Hoa Tố Khí, là dòng ấm mô phỏng hình dáng của cỏ cây hoa lá, mây trời và muôn thú trong tự nhiên. Chu Khả Tâm chính là người đã đưa dòng ấm này vượt ra khỏi giới hạn của sự sao chép thô sơ để chạm đến cảnh giới của nghệ thuật vị nghệ thuật.

Ý niệm “Hồn hậu thuần phác, pháp độ hợp nghi” trong dáng ấm Chu Khả Tâm

Phong cách nghệ thuật của Chu Khả Tâm được hậu thế đúc kết trọn vẹn trong tám chữ chữ Hán:

浑厚淳朴, 法度合宜 “Hồn hậu thuần phác, pháp độ hợp nghi”

Dịch nghĩa: Dày dặn và thuần phác, khuôn phép vừa phải.

Đó không phải là một sự hoa mỹ cầu kỳ đến mức rối rắm, mà là một vẻ đẹp hàm súc, tự nhiên và vừa vặn. Những cành mai hay đốt trúc trên thân ấm của ông không vươn ra một cách ngẫu hứng, vô định mà tuân theo một tiết tấu, một nhịp điệu bài bản. Những đóa hoa không chỉ dừng lại ở hình dáng mô phỏng, mà còn toát lên thần thái sinh động, thể hiện trọn vẹn trạng thái sinh ý áng nhiên, tràn đầy sức sống và thần vận câu giai, nghĩa là thần thái và vận vị đều đạt đến độ mỹ mãn.

Chu Khả Tâm đặc biệt điêu luyện trong các đề tài tùng, trúc, mai, vân và long. Ông không chỉ nặn hình bằng tay, mà thực sự đã thổi linh hồn của vạn vật vào đất gốm Tử Sa. Một cành mai già của ông có thể giúp người thưởng trà cảm nhận được sức sống mãnh liệt xuyên qua mùa đông giá rét, một đám mây chạm nổi trên thân ấm có thể gợi lên cảm giác chuyển động sống động của gió ngàn.

Tác phẩm Tuế Hàn Tam Hữu của Chu Khả Tâm, ấm gốm Tử Sa kết hợp ba hình tượng tùng, trúc, mai, biểu tượng khí tiết người quân tử.
Ấm Tuế Hàn Tam Hữu của Chu Khả Tâm, kết hợp ba loài cây tùng, trúc, mai, biểu tượng cho phẩm cách người quân tử trong văn hóa Trung Hoa.

Sự giao thoa giữa kỹ nghệ Hoa Khí truyền thống và nhãn quan học thuật hiện đại

Điều làm nên sự khác biệt hoàn toàn của Chu Khả Tâm so với các bậc thầy Hoa Khí đồng trang lứa chính là tư duy tạo hình mang đậm chất văn nhân học thuật. Năm 1954, ông tham gia khóa học nghiên cứu Mỹ thuật Dân gian tại Viện Mỹ thuật Trung ương Hoa Đông, được các danh họa lừng lẫy bấy giờ là Hoàng Tân Hồng và Phan Thiên Thọ trực tiếp giảng dạy. Chu Khả Tâm chính là người đầu tiên trong giới thợ Tử Sa Nghi Hưng được bước vào một học viện mỹ thuật cao cấp để tiếp thu lý luận thẩm mỹ hiện đại.

Khác với những người thợ Tử Sa truyền thống vốn chỉ học nghề theo lối mòn kinh nghiệm cũ, Chu Khả Tâm đã xây dựng cho mình một nền tảng lý luận tạo hình vô cùng vững chắc. Nhờ nhãn quan học thuật này, ông biết cách phân tích tại sao một đường cong lại mang lại hiệu ứng thị giác đẹp, biết điều phối tỷ lệ hình khối thế nào để đạt được sự hài hòa tuyệt đối. Kiến thức hội họa và điêu khắc hiện đại kết hợp với bàn tay điêu luyện tích lũy nửa đời người đã tạo nên một phong cách Hoa Khí rất riêng, vừa sống động nét đời thường, vừa sang trọng khí chất văn nhân.

Triết lý “Hư tâm giả, khả sư dã” – Cốt cách chính trực của bậc thầy Khả Tâm

Nghệ danh “Khả Tâm” của ông vốn được rút ra từ một câu triết lý sâu sắc:

虚心者, 可师也 “Hư tâm giả, khả sư dã”

Dịch nghĩa: Người có tâm khiêm tốn thì đáng để làm thầy.

Và câu thơ:

山中一杯水, 可清天地心 “Sơn trung nhất bôi thủy, khả thanh thiên địa tâm”

Dịch nghĩa: Một chén nước giữa núi, có thể làm trong sạch lòng trời đất.

Hai câu nói này không chỉ giải nghĩa cho cái tên của ông, mà còn là kim chỉ nam cho nhân sinh quan và cách đối nhân xử thế của Chu Khả Tâm. Ông được đồng nghiệp, học trò và giới mộ điệu kính trọng bởi lối sống khiêm nhường, làm việc lớn nhưng luôn giữ mình bình dị.

Trong suốt cuộc đời, ông không màng danh lợi, từ chối việc chạy theo giá trị vật chất thị trường. Phòng làm việc và phòng ngủ của ông cho đến cuối đời vẫn vô cùng đơn sơ, chỉ có một tủ sách cổ, một chiếc rương gỗ nhỏ và một bàn làm việc chất đầy dụng cụ tre gỗ cùng các khối đất sét.

Có giai thoại kể lại rằng, vào những năm thị trường Tử Sa bắt đầu lên cơn sốt, có người đến nhà xin mượn ấn ký của ông để đóng vào những chiếc ấm giả rồi hứa chia cho ông một nửa lợi nhuận, Chu Khả Tâm đã thẳng thừng từ chối và đuổi khách ra khỏi nhà. Lại có kẻ mang một bọc tiền lớn đặt lên bàn, chỉ cầu xin ông đóng một dấu ấn chứng nhận vào một chiếc ấm không phải do ông làm ra, ông vẫn không hề lay động. Đối với Chu Khả Tâm, danh dự của người thợ gốm và sự trong sạch của tâm hồn quý giá hơn tất cả mọi vinh hoa phú quý trên đời.

Những Kiệt Tác Tử Sa Đi Cùng Năm Tháng Của Nghệ Nhân Chu Khả Tâm

Cuộc đời sáng tác kéo dài hơn bảy mươi năm của Chu Khả Tâm đã để lại cho kho tàng Tử Sa Nghi Hưng rất nhiều tác phẩm kinh điển. Hiện nay, các tác phẩm của ông đang được lưu giữ tại các bảo tàng lớn của Trung Quốc và được các nhà sưu tầm quốc tế săn đón tại các phiên đấu giá lớn.

Kiệt tác Vân Long – Sự biến hóa của rồng mây từ Kinh Dịch vào đất nặn

Tác phẩm “Vân Long” là phiên bản ấm trà được phát triển từ chiếc “Vân Long Đỉnh” đã đoạt giải thưởng lớn tại Chicago. Trên chiếc ấm này, Chu Khả Tâm đã thực hiện những cải tiến kỹ thuật vô cùng táo bạo. Ông lấy ý tưởng từ quẻ Càn trong Kinh Dịch: “Tiềm long tại thủy, phi long tại thiên”, nghĩa là rồng ẩn dưới nước, rồng bay trên trời.

So với dáng ấm “Ngư Hóa Long” truyền thống của các bậc tiền bối như Thiệu Đại Hanh hay Hoàng Ngọc Lân, Chu Khả Tâm đã thay đổi hoàn toàn cấu trúc nắp. Ông chuyển từ dạng nắp khảm chìm trong miệng ấm sang dạng nắp ép biến thể, với phần viền nắp phủ lên miệng ấm nhưng được tạo hình lượn sóng nhịp nhàng như những đám mây lành, giúp ngăn nước trà tràn ra ngoài hiệu quả mà không làm gãy mạch thiết kế tổng thể.

Thân ấm là một bức tranh điêu khắc nổi với những đám mây cuộn tròn sinh động, hình ảnh thần long ẩn hiện giữa các tầng mây với khí chất khỏe khoắn, uy nghi. Chiếc ấm này được chế tác vào khoảng đầu những năm 1951, thể hiện rõ nét đỉnh cao của phong cách dày dặn và khuôn phép vừa phải của ông.

Tuyệt phẩm Báo Xuân – Thanh âm ngày xuân và đỉnh cao tạo hình đương đại

Vào đầu những năm 1970, khi đã ngoài sáu mươi tuổi, Chu Khả Tâm đã tạo ra một bước đột phá lớn cho dòng Hoa Khí khi sáng tạo ra loạt tác phẩm “Báo Xuân”. Ông lấy cảm hứng từ bốn đề tài kinh điển trong hội họa truyền thống là mai, trúc, tùng và đào để thiết kế nên bốn phiên bản ấm độc đáo: “Mai Báo Xuân”, “Trúc Báo Xuân”, “Tùng Báo Xuân” và “Đào Báo Xuân”.

Trong số đó, chiếc “Mai Báo Xuân” là tác phẩm nổi tiếng và có sức ảnh hưởng sâu rộng nhất. Thân ấm được tạo hình giống như một trái tim căng đầy, cổ ấm cao, chân ấm vững chãi. Phần vòi ấm, quai ấm và nút nắp ấm đều được người nghệ nhân khéo léo tạo hình từ những cành mai già uốn lượn. Từ các gốc cành sần sùi ấy, những nhánh mai nhỏ vươn dài bám lấy thân ấm, điểm xuyết những nụ hoa mai đang hé nở đón xuân.

Tác phẩm đạt đến độ đoan lệ ổn trọng, tinh trí truyền thần, nghĩa là đoan trang, thanh lịch, tinh xảo và vô cùng truyền thần. Dáng ấm “Báo Xuân” của Chu Khả Tâm sau này đã được xếp vào danh sách mười dáng ấm kinh điển của Tử Sa Trung Hoa, trở thành khuôn mẫu cho các thế hệ nghệ nhân Hoa Khí học tập. Vào năm 2010, một chiếc “Đại Báo Xuân Hồ” do chính tay Chu Khả Tâm chế tác đã được gõ búa với mức giá kỷ lục 3,36 triệu NDT (khoảng 9,5 tỷ VND) tại phiên đấu giá chuyên đề Tử Sa của Bắc Kinh Vinh Bảo.

Tác phẩm Báo Xuân của Chu Khả Tâm, dòng ấm gốm Tử Sa kinh điển gồm bốn phiên bản: Mai Báo Xuân, Trúc Báo Xuân, Tùng Báo Xuân, Đào Báo Xuân.
Tác phẩm “Báo Xuân” kinh điển với 4 phiên bản Mai, Trúc, Tùng, Đào của Chu Khả Tâm.

Ngư Hóa Long – Sợi dây kết nối ký ức tuổi thơ và kỹ nghệ chế tác đỉnh cao

Chiếc ấm “Ngư Hóa Long” mang một ý nghĩa tinh thần vô cùng đặc biệt đối với cuộc đời của Chu Khả Tâm, bởi đây chính là dáng ấm gắn liền với ký ức tuổi thơ, với chiếc ấm vỡ của cha ông ngày trước. Suốt cuộc đời mình, Chu Khả Tâm đã nghiên cứu và chế tác rất nhiều tác phẩm Ngư Hóa Long, mỗi thời kỳ lại mang một sắc thái riêng.

Điểm cốt lõi làm nên sự thành công trong dáng ấm “Ngư Hóa Long” của Chu Khả Tâm chính là sự linh động tuyệt đối. Phần đầu rồng ngự trên nắp ấm được ông tính toán cơ học chính xác để khi rót trà, đầu rồng có thể nhô ra và lưỡi rồng có thể tự động thò ra thụt vào một cách nhịp nhàng mà không bị kẹt. Phần thân ấm được chạm khắc các dải sóng nước cuộn trào cùng mây bay, hai bên thân ấm khắc họa hình ảnh cá chép và thần long đang hô ứng lẫn nhau. Sự uyển chuyển của các đường vân nước trên đất Tử Sa tạo cảm giác như chiếc ấm đang thực sự chuyển động trước mắt người xem. Nhiều tác phẩm Ngư Hóa Long tiêu biểu của ông hiện đang được trưng bày trang trọng tại Bảo tàng Nam Kinh.

Những tạo hình kinh điển khác khẳng định danh tiếng Chu Khả Tâm

Bên cạnh ba dòng ấm mang tính biểu tượng trên, cuộc đời sáng tạo của vị tông sư họ Chu còn ghi dấu ấn đậm nét qua nhiều tác phẩm giá trị khác:

  • “Tùng Thử Bồ Đào” (Ấm Sóc Và Nho): Tác phẩm mượn hình tượng những chùm nho trĩu quả và những chú sóc nhanh nhẹn để thể hiện sự sinh sôi nảy nở của tự nhiên, tác phẩm này từng được trưng bày tại Triển lãm Công nghệ Mỹ thuật Toàn quốc lần thứ nhất năm 1958.
  • “Nhất Tiết Trúc Đoạn” (Ấm Đốt Tre): Chiếc ấm mô phỏng hoàn hảo một đốt trúc trong tự nhiên với phần vòi và quai ấm là những nhánh trúc thanh mảnh, thể hiện tinh thần ngay thẳng, kiên cường của người quân tử.
  • “Khả Tâm Lê Thức” (Ấm Dáng Quả Lê): Một tác phẩm đạt độ tinh tế, chuẩn xác về tỷ lệ hình khối, từng được Quốc vụ viện Trung Quốc lựa chọn làm quà tặng ngoại giao chính thức dành cho Thủ tướng Nhật Bản.
Tác phẩm Tùng Thử Bồ Đào của Chu Khả Tâm, ấm gốm Tử Sa Hoa Khí mượn hình tượng sóc và chùm nho, chế tác năm 1958.
Tác phẩm “Tùng Thử Bồ Đào” mượn hình tượng con sóc và chùm nho chế tác năm 1958 của Chu Khả Tâm.

Tinh Thần “Hào Vô Bảo Lưu” Và Di Sản Truyền Thừa Cho Thế Hệ Mai Sau

Một người thợ giỏi có thể làm ra những tác phẩm đẹp để đời, nhưng một người thầy vĩ đại mới là người có thể định hình và làm nên cả một dòng chảy nghệ thuật cho mai sau. Chu Khả Tâm chính là người đã trọn vẹn cả hai vai trò cao quý đó.

Ông bắt đầu tham gia công tác giảng dạy nghệ thuật Tử Sa từ năm 1932 khi mới 28 tuổi. Đến năm 1955, khi nhà máy Tử Sa Nghi Hưng đi vào hoạt động ổn định, ông cùng các nghệ nhân lão thành khác đứng ra mở các khóa đào tạo bài bản, nhằm xây dựng lứa học trò có phông nền văn hóa và tư duy mỹ thuật đầu tiên cho nền Tử Sa Trung Hoa hiện đại.

Danh sách những người học trò được Chu Khả Tâm trực tiếp dìu dắt, truyền nghề đọc lên đều là những tên tuổi lừng lẫy, cấu thành nên bộ khung xương sống của nghệ thuật Tử Sa đương đại: cố đại sư Uông Dần Tiên – người kế thừa xuất sắc ngôi vị Hoa Khí của thầy mình; Đại sư Tào Uyển Phân; Tạ Mạn Luân; Lý Cầm Tiên; Lý Bích Phương; Phan Xuân Phương; Phạm Hồng Tuyền; Cao Lệ Quân; Vương Tiểu Long. Hầu hết các học trò của ông sau này đều được phong tặng danh hiệu Đại sư Nghệ thuật Thủ công Mỹ nghệ Trung Quốc.

Điều khiến người đời kính trọng nhất ở Chu Khả Tâm chính là tinh thần hào vô bảo lưu, nghĩa là truyền dạy hết mình, tuyệt đối không giấu nghề. Trong thế giới thủ công truyền thống cũ, các bí quyết về phối đất, kỹ thuật xử lý vòi quai hay bí pháp nung lửa luôn được xem là cơ mật, chỉ truyền trong gia tộc theo nguyên tắc truyền nam không truyền nữ.

Chu Khả Tâm đã dũng cảm phá vỡ bức tường định kiến ích kỷ đó. Ông sẵn sàng mở rộng cửa xưởng, tận tình chỉ dạy từng đường dao, cách vuốt đất cho tất cả những học trò có lòng đam mê và sự chân thành với nghề gốm. Tấm lòng bao dung, vị nghệ thuật ấy của ông đã giúp dòng mạch Hoa Khí Tử Sa Nghi Hưng không bị thất truyền mà ngày càng phát triển rực rỡ, đơm hoa kết trái ngọt lành cho đến tận ngày hôm nay.

Chiếc ấm “Ngư Hóa Long” của Hoàng Ngọc Lân mà người cha vô tình làm vỡ năm xưa đã lùi xa vào quá khứ. Nhưng chính từ mảnh vỡ định mệnh của tuổi thơ ấy, một tình yêu vĩ đại với đất nặn đã được nảy mầm. Và cũng chính từ tình yêu thuần khiết đó, một cuộc đời huyền thoại đã được dệt nên, bảy mươi năm miệt mài bên bàn xoay, bầu bạn cùng lửa lò để để lại cho đời những đóa hoa gốm nở mãi cùng thời gian.

Người ta thường tự hỏi, tại sao những chiếc ấm Tử Sa Nghi Hưng lại có một sức hút mê hoặc đối với các thế hệ trà nhân qua nhiều thế kỷ đến vậy? Có lẽ, câu trả lời thuyết phục nhất nằm ở chính cuộc đời của những con người như cố nghệ nhân Chu Khả Tâm. Họ không đơn thuần là những người thợ làm ra vật dụng chứa nước trà, họ đã rút trọn tâm hồn mình, đặt vào trong lòng ấm câu chuyện của cuộc đời mình, gửi gắm vào đó những giá trị nhân sinh giản dị mà sâu sắc nhất: lòng khiêm nhường trước thiên nhiên, sự chính trực trước cám dỗ và một lòng trung thành tuyệt đối với thánh đường nghệ thuật gốm sứ.

ác phẩm Nhất Tiết Trúc Đoạn của Chu Khả Tâm, ấm gốm Tử Sa mô phỏng cấu trúc một đốt trúc, mang khí chất văn nhân.
Tác phẩm “Nhất Tiết Trúc Đoạn” mô phỏng cấu trúc một đốt trúc của Chu Khả Tâm.

“Sơn trung nhất bôi thủy, khả thanh thiên địa tâm.” Một chén nước giữa núi ngàn sâu thẳm, có thể làm trong sạch cả lòng của trời đất. Và một cuộc đời trọn vẹn thủy chung với đất gốm Tử Sa, cũng có thể làm trong sạch tâm hồn của người thưởng trà. Cố nghệ nhân Chu Khả Tâm đã sống một cuộc đời thanh cao trọn vẹn như thế. Hôm nay, khi chúng ta may mắn được nâng trên tay một dáng ấm Hoa Khí mang phong cốt của ông, rót vào đó dòng nước trà nóng ấm, ta vẫn cảm nhận được hơi ấm nồng đượm từ một tấm lòng khả tâm, một di sản văn hóa quý báu đáng để chúng ta trân trọng, chiêm nghiệm và lưu truyền cho muôn đời sau.


Ấm Tử Sa Chu Khả Tâm

Chia sẻ ý kiến của bạn