Dáng Vuông

Dáng Vuông, trong thuật ngữ chuyên ngành gọi là Phương khí (方器), đại diện cho phân nhóm tạo hình góc cạnh độc lập thuộc hệ thống Tử Sa Nghi Hưng. Khác với nhóm Viên khí sử dụng kỹ thuật xoay trục đối xứng, Phương khí tổ chức hình thể dựa trên sự liên kết giữa các diện phẳng hoặc diện cong đa hướng thông qua các đường gờ giao tuyến.

Về kỹ thuật chế tác thủ công, Phương khí ứng dụng phương pháp vát cạnh ghép phiến đất (鑲身筒 – Tương thân đồng). Các phiến khoáng sau khi cán phẳng được cắt vát góc chuẩn xác theo bản vẽ hình học, nối ghép bằng hồ đất sét mỏng và gia cố đường viền bên trong. Thách thức kỹ thuật nằm ở việc kiểm soát độ co ngót đồng đều khi sấy khô và nung nhiệt, bảo đảm độ phẳng của vách phôi và độ kín khít cơ học của tang nắp vuông khi xoay theo các hướng đối ứng.

Trong tiêu chí đánh giá hình thái Phương khí, sự phối hợp giữa độ dứt khoát của đường gờ (Lực), sự xử lý chuyển tiếp giữa góc vuông và độ cong (Giác), tỷ lệ phân bổ trọng lượng (Độ) và bề mặt khoáng (Nhuận) quyết định tính ổn định cấu trúc của tác phẩm hoàn thiện.

Danh mục dưới đây phân loại các phom dáng tiêu biểu thuộc nhóm Phương khí, được hệ thống theo đặc điểm hình thái đa diện, xuất xứ thuật ngữ và ghi nhận lịch sử.