Nội dung bài viết | Trần Ký Trà
Ấm Tuyến Viên: Tinh Hoa Gốm Tử Sa Nghi Hưng Từ Thập Niên 40
Ra đời vào thập niên 1940, Ấm Tuyến Viên (线圆) đã nhanh chóng khẳng định vị thế là một trong những dáng ấm trà Tử Sa Nghi Hưng kinh điển. Trải qua bàn tay chế tác và sáng tạo của nhiều thế hệ nghệ nhân gốm Nghi Hưng, dáng ấm này ngày càng được hoàn thiện, đạt đến độ tinh xảo và chín muồi về mặt thẩm mỹ lẫn kỹ thuật.
- Thân ấm: Được tạo hình độc đáo từ hai phiến đất Tử Sa ghép lại, tạo thành dạng cầu dẹt thanh thoát. Miệng ấm tiếp giáp một cách hoàn hảo với nắp hình bán cầu. Đế ấm được tạo dáng cực kỳ tinh giản theo kỹ thuật nhất nạt để , tức là dùng ngón tay ấn dẹt tạo đế trực tiếp, mang lại vẻ đẹp tự nhiên và vững chãi.
- Quai ấm & Vòi ấm: Vòi ấm được vuốt từ thân ấm nhô lên một cách uyển chuyển, tự nhiên. Quai ấm cao, tròn trịa, phía dưới tạo hình tai móc mềm mại, tạo thế cân đối hài hòa với vòi ấm.
- Điểm nhấn đặc biệt Dải đai thắt eo: Yếu tố tạo nên thần thái và cũng là nguồn gốc tên gọi Tuyền Viên (ấm tròn có đường chỉ) chính là dải đai thắt eo ôm giữa thân ấm. Dải đai này có mặt trên vuông vức nhưng các góc được bo tròn mềm mại, là sự kết hợp tinh tế giữa vuông và tròn, tạo nên sự thống nhất trong biến hóa. Mục đích kỹ thuật quan trọng của dải đai này là che giấu hoàn toàn đường ghép nối giữa hai nửa thân ấm, khiến toàn bộ tác phẩm trở nên liền lạc như một khối thống nhất, không tì vết.
- Núm ấm: Núm ấm hình cây cầu hòa làm một với nắp ấm, góp phần tạo nên vẻ đẹp tổng thể tròn trịa, đầy đặn cho chiếc ấm.
Chất liệu & Sự phát triển
Giai đoạn đầu những chiếc ấm Tuyến Viên đầu tiên hầu hết được chế tác từ đất Tử Nê nguyên bản, mang màu nâu đỏ đặc trưng. Bước đột phá vào thập niên 60, Nghệ nhân Ngô Văn Căn, một trong Thất lão danh công của Nghi Hưng, đã có sáng tạo đáng chú ý khi sử dụng đất Mặc Lục Nê để chế tác ấm Tuyến Viên. Điểm đặc biệt là bộ công cụ chế tác cho chiếc ấm này được chính danh sư Cố Cảnh Chu đích thân phối hợp chế tạo. Sự kết hợp tài hoa này đã nâng tầm chiếc ấm lên một bậc, tạo nên một tác phẩm hoàn mỹ, hòa quyện một cách xuất sắc giữa hình dáng, kỹ thuật chế tác điêu luyện và giá trị nghệ thuật sâu sắc.
Cũng trong thập niên 40, nghệ nhân Vương Bảo Căn, một bậc thầy khác của gốm nghệ thuật Tử Sa, cũng chế tác ấm Tuyến Viên. Phiên bản của ông nổi bật với vòi ấm hình anh đào, một dáng vòi nhỏ nhắn, thanh mảnh và cực kỳ tinh xảo. Đặc biệt, vòi ấm này được khen ngợi là trích thủy bất diên nghĩa là rót nước thành dòng chảy gọn, dứt khoát, không hề rỉ rớt hay nhiễu nước, một tiêu chuẩn cao trong chế tác ấm trà và được giới trong nghề đương thời hết sức ngưỡng mộ.
Có thể bạn quan tâm
Ấm Tuyến Viên là minh chứng rõ nét cho sự kế thừa và phát triển không ngừng của nghệ thuật gốm Tử Sa Nghi Hưng. Từ dáng hình tròn dẹt cơ bản, thông qua chi tiết dải đai thắt eo tinh tế cùng sự sáng tạo không ngừng của các bậc thầy như Ngô Văn Căn, Vương Bảo Căn, với sự hỗ trợ công cụ từ Cố Cảnh Chu, chiếc ấm trà cổ điển này đã vượt qua giá trị sử dụng thông thường để trở thành một tác phẩm nghệ thuật đích thực, kết tinh trí tuệ và tài hoa của nhiều thế hệ nghệ nhân gốm Nghi Hưng. Nó không chỉ là dụng cụ pha trà mà còn là vật phẩm được giới sưu tầm ấm trà Tử Sa săn đón, gìn giữ như một phần di sản văn hóa quý giá.
