Nội dung bài viết | Trần Ký Trà
Trà Đạo Đời Đường
Triều đại nhà Đường (618-907 SCN) không chỉ là thời kỳ huy hoàng của thơ ca, hội họa mà còn là kỷ nguyên vàng son khai sinh và định hình văn hóa trà Trung Quốc. Trong không khí thịnh vượng ấy, trà vượt khỏi ranh giới của một thức uống giải khát thông thường, trở thành một nghệ thuật đạo, một biểu tượng văn hóa thấm đẫm tinh thần của dân tộc Hoa Hạ.
Huyết Mạch Giao Thương Và Sự Bùng Nổ Của Trà
Sự thịnh vượng của nhà Đường có công rất lớn từ hệ thống giao thông, đặc biệt là Đại Vận Hà, con đường huyết mạch nối liền miền Bắc và miền Nam. Theo nghiên cứu của Hiệp hội Trà Trung Quốc, chính những thuyền buôn tấp nập trên con kênh đào vĩ đại này đã trở thành phương tiện chủ lực, chuyên chở trà từ những vùng trồng trọ trù phú đến khắp các đô thị sầm uất và ra thế giới bên ngoài.
Để phục vụ cho việc vận chuyển đường dài và bảo quản lâu dài, người đời Đường đã sáng tạo ra phương pháp chế biến trà thành bánh (bính trà) hoặc thành gạch (chuyên trà). Lá trà tươi sau khi hái được hấp, giã nhuyễn, ép chặt rồi sấy khô. Khi thưởng thức, một mẩu bánh trà được đem ra nướng cho thơm, nghiền nhỏ thành bột mịn bằng cối và chày, sau đó mới bỏ vào nồi nấu sôi hoặc khuấy cùng nước sôi trong bát. Quy trình này, mặc dù còn thô sơ, chính là tiền thân của nghệ thuật trà bột (matcha) sau này được Nhật Bản kế thừa và phát triển rực rỡ.
Trà Xanh: Quốc Ẩm Của Một Triều Đại
Trái với nhận thức phổ biến ngày nay, trà đen (hồng trà) gần như vắng bóng trong đời sống người dân đời Đường. Các tài liệu lịch sử, điển hình là Trà Kinh, đều xác nhận trà xanh (lục trà) mới là chủ đạo. Mãi đến cuối đời Minh, đầu đời Thanh, khi giao thương với phương Tây mở rộng, trà đen mới được phát triển để đáp ứng thị hiếu và phù hợp với hành trình xuất khẩu dài ngày.
Chất lượng trà cũng trở thành thước đo địa vị xã hội. Những danh trà nức tiếng như trà Cố Tử Tửu từ Hồ Châu hay trà Mengding (Mông Đỉnh Cam Lộ) từ Tứ Xuyên được giới quý tộc và văn nhân săn đón. Việc sở hữu và thưởng thức được những loại trà thượng hạng này là minh chứng cho sự tinh tế và đẳng cấp của người dùng.
Nâng Trà Thành Nghệ Thuật
Tinh thần sùng bái cái đẹp của thời đại đã thấm sâu vào văn hóa trà. Người ta không chỉ quan tâm đến hương vị trà mà còn chú trọng đến mọi yếu tố xung quanh một cách cầu kỳ:
- Thủy: Phải là thứ nước suối trong, ngọt mát, lấy từ đầu nguồn.
- Khí: Củi đun cũng phải lựa chọn kỹ càng.
- Trà cụ: Ấm chén, bộ đồ pha trà làm từ ngọc, sứ quý hay đồ đồng tinh xảo đều trở thành những tác phẩm nghệ thuật.
Sự hưng thịnh của thơ Đường cũng góp phần thi vị hóa việc thưởng trà. Các thi nhân như Lư Đồng, Bạch Cư Dị đều có những bài thơ bất hủ ca ngợi vẻ đẹp và hương vị của chén trà, biến nó thành nguồn cảm hứng bất tận.
Sự Xuất Hiện Của Trà Quán Và Bậc Trà Thánh Lục Vũ
Theo dòng phát triển của xã hội, trà quán và trà viên mọc lên như nấm tại các đô thị lớn như Trường An, Lạc Dương. Đây không đơn thuần là nơi bán trà, mà đã trở thành không gian văn hóa – xã hội đặc trưng, nơi mọi tầng lớp gặp gỡ, đàm đạo, thảo luận văn chương và thưởng thức trà đạo.
Song hành cùng sự phát triển đó, nghề trà sư những bậc thầy am tường mọi bí quyết từ chọn trà, pha chế đến thưởng thức cũng được trọng vọng. Và đỉnh cao của văn hóa trà đời Đường chính là sự xuất hiện của Lục Vũ, người được hậu thế tôn vinh là Trà Thánh.
Cuốn bách khoa toàn thư Trà Kinh do ông biên soạn là cuốn sách chuyên khảo đầu tiên và kinh điển nhất về trà trong lịch sử. Trà Kinh không dừng lại ở kỹ thuật trồng, chế biến, pha chế, mà đã nâng trà lên thành một đạo, một phong cách sống, một triết lý nhân sinh hòa hợp với thiên nhiên. Đây chính là viên gạch nền tảng vững chắc nhất cho mọi nghiên cứu và phát triển của trà đạo sau này.
Trà đạo đời Đường không chỉ là một hiện tượng văn hóa lịch sử, mà là một di sản tinh thần trường tồn. Sự kết hợp hoàn hảo giữa điều kiện kinh tế, giao thông phát triển, tinh thần thẩm mỹ tinh tế và hệ tư tưởng triết học được hệ thống hóa bởi Lục Vũ đã biến trà từ một thứ “gia vị” thông thường trở thành linh hồn của một nền văn hóa, để lại dấu ấn sâu đậm không chỉ cho Trung Hoa mà còn cho toàn thể văn hóa thưởng trà.
